ICP-move maakt sport begrijpelijker en leuker voor kinderen en jongeren met een (verstandelijke) beperking door gebruik van kleuren en pictogrammen. Uit het project Color Your Moves blijkt dat deze visuele aanpak vooral zorgt voor meer motivatie en plezier, terwijl de impact op motorische vaardigheden beperkt blijft. De methode biedt dus interessante kansen, maar werkt niet voor iedereen en vraagt een doordachte, flexibele inzet door lesgevers.
ICP-move in de praktijk: wat werkt, wat niet, en waar liggen groeikansen?
Waarom dit onderzoek?
Kinderen en jongeren met een beperking, psychische kwetsbaarheid of chronische aandoening nemen aanzienlijk minder deel aan sport dan hun leeftijdsgenoten zonder beperking. Uit participatieonderzoek van G-sport Vlaanderen en KU Leuven blijkt dat 31,5% van de personen met een beperking, psychische kwetsbaarheid of chronische aandoening in Vlaanderen nooit aan sport doet (Van Biesen et al., 2024).
Kinderen met een (verstandelijke) beperking ervaren hierbij heel specifieke drempels, zoals beperktere motorische vaardigheden, een grotere afhankelijkheid van begeleiding en moeilijkheden met het begrijpen van verbale instructies (Pratt & Greydanus, 2007; Hartman et al., 2010).
Nochtans is net voor deze doelgroep bewegen cruciaal. Voldoende fysieke activiteit draagt bij aan motorische ontwikkeling, zelfvertrouwen, sociale interactie en algemene gezondheid (Cairney et al., 2019; Hsieh et al., 2015). Bovendien is motorische competentie op jonge leeftijd een belangrijke voorspeller voor latere sportparticipatie (Hulteen et al., 2018).
Om deze drempels te verkleinen, werd het ICP-move concept (Inclusive Colour Picture Move) ontwikkeld. Deze methodiek vertaalt sportinstructies naar visuele cues zoals kleuren, pictogrammen en vaste patronen. Eerder onderzoek bij volwassenen met het syndroom van Down toonde positieve effecten op motorische vaardigheden (Quinzi et al., 2022). Voor kinderen en jongeren was de toepasbaarheid echter nog niet onderzocht.
Daarom startte G-sport Vlaanderen, in samenwerking met UHasselt, het project Color Your Moves. Dit onderzoek bracht de haalbaarheid en toepasbaarheid van ICP-move in kaart in sportgroepen voor kinderen en jongeren met een verstandelijke beperking, en bekeek verkennend de invloed op motorische competentie.
Wat is ICP-move?
ICP-move staat voor Inclusive Colour Picture Move. De methode vertaalt instructies naar visuele ondersteuning, bijvoorbeeld via gekleurde matten, pictogrammen en armbandjes.
Een opdracht zoals “zet je linkervoet naar voren” wordt bijvoorbeeld “zet je blauwe voet op de blauwe zon”. Zo wordt de cognitieve belasting verlaagd en krijgen sporters meer houvast, wat hun zelfstandigheid en betrokkenheid kan vergroten.
Wat onderzochten we?
Samen met UHasselt onderzochten we de impact en haalbaarheid van ICP-move binnen sportgroepen.
- 15 kinderen namen deel, verspreid over 3 sportgroepen
- Daarnaast werden ook 7 sportlesgevers geïnterviewd
- We onderzochten:
- motorische vaardigheden
- motivatie en competentiebeleving
- Daarnaast verzamelden we via interviews inzichten van sportlesgevers over de praktische toepasbaarheid
Wat zijn de belangrijkste inzichten?
1. Effect op kinderen
De methode toont vooral effect op beleving, minder op meetbare motorische vooruitgang:
- De speelse, visuele aanpak kan motivatie en plezier verhogen
- Er werden geen statistisch significante verbeteringen in motorische competentie vastgesteld
- Dit onderzoek keek niet naar het effect op cognitieve functies, en doet hier dus ook geen uitspraken over.
- De methode sluit niet voor alle kinderen even goed aan
→ vooral bij kinderen met zwaardere cognitieve beperkingen kan de complexiteit tot afhaken leiden
2. Haalbaarheid in de praktijk
Sportlesgevers ervaren ICP-move als een bruikbaar instrument, maar niet zonder voorwaarden:
- De methode wordt als motiverend en relatief laagdrempelig ervaren
- Vooral inzetbaar in de aanleerfase van sporttechnieken
- De rol van de lesgever is cruciaal
→ toepassing vraagt ervaring, pedagogisch inzicht en creativiteit - Niet alle materialen zijn in elke sportcontext bruikbaar
→ aanpassing op maat van de sport blijft nodig
Conclusie
ICP-move biedt interessante mogelijkheden om sport voor kinderen en jongeren met een verstandelijke beperking toegankelijker en aantrekkelijker te maken. De visuele en speelse aanpak helpt om instructies begrijpelijker te maken en kan bijdragen aan meer motivatie en plezier tijdens het bewegen.
Tegelijk blijkt de impact van de methode niet eenduidig. In dit onderzoek werden geen duidelijke verbeteringen vastgesteld in motorische vaardigheden, en de aanpak sluit niet voor elke doelgroep even goed aan. Voor sommige kinderen kan de complexiteit van de opdrachten een drempel vormen.
Ook in de praktijk vraagt ICP-move de nodige ervaring, inzicht en creativiteit van lesgevers. Zonder deze randvoorwaarden is het niet vanzelfsprekend om de methode breed en kwaliteitsvol toe te passen.
ICP-move is daarmee geen kant-en-klare oplossing, maar wel een waardevolle aanvulling binnen een doordachte en contextgerichte aanpak. Verdere verfijning en bijkomend onderzoek kunnen helpen om de inzetbaarheid en meerwaarde in de toekomst scherper te bepalen.
Meer weten?