In deze factsheet geven we een overzicht van de meest gebruikte types rolstoelen en hun specifieke kenmerken. Dit document dient echter enkel als basisintroductie, en voor verdere en meer gedetailleerde informatie verwijzen we je graag door naar een expert of erkend verstrekker.
Factsheet rolstoelen - tekstversie
Een rolstoel is een belangrijk mobiliteitshulpmiddel voor mensen die niet kunnen stappen. De perfecte rolstoel die voor elk gebruik aangepast is bestaat niet, daarom bestaan er heel wat verschillende rolstoelen, van standaard rolstoelen tot heel specifieke sportrolstoelen. Een rolstoel zal aangepast worden naar gelang drie factoren:
- Het gebruiksdoel van de rolstoel
- Hierbij gaat het over aanpassingen zoals scheefstand van de wielen, anti-tipwieltjes, of de grootte van de voorwielen. (bv. occasioneel gebruik, dagelijks gebruik, sport,…)
- De antropometrie van de gebruiker
- Hierbij spreken we over aanpassingen zoals zithoogte en zitbreedte. (bv. lengte, gewicht,…)
- De functionele mogelijkheden van de gebruiker
- Hierbij spreken we over aanpassingen zoals de coating van de hoepels, de zit-inclinatie, de hoogte van de rugleuning en het gebruik van strappings. (Voornamelijk de arm- en handfunctie en de rompstabiliteit,…)
Lichtgewicht actieve rolstoel
Dit is een rolstoel voor dagelijks gebruik voor iemand die zijn/ haar dagen in de rolstoel doorbrengt, en is afgesteld op dagelijks comfort en gebruik: de wielen zullen onder andere weinig tot geen scheefstand hebben zodat je overal makkelijk door kan, en er zal ook meestal geen anti-tipwiel zijn zodat je drempels kan nemen.
Niet geschikt voor sport
Een rolstoel voor dagelijks gebruik is niet gemaakt om te sporten, daarvoor bestaan er specifieke sportrolstoelen.
Sportrolstoel
Deze rolstoelen zijn niet geschikt voor dagelijks gebruik. Daarnaast heeft ook elke sport een eigen type rolstoel met specifieke kenmerken en vereisten, in overeenstemming met de materiaalrichtlijnen van die specifieke sport.
Bij sportrolstoelen komt er dus, naast het gebruiksdoel, de antropometrie en de functionele mogelijkheden van de gebruiker, ook nog een vierde factor bij waaraan de rolstoel aangepast moet worden: de spelregels van de specifieke sport.
Wist je dat?
Mensen die wel kunnen stappen, maar niet goed kunnen lopen, kunnen ook terecht bij de rolstoelsporten.
De elektrische (sport)rolstoel
Ook bij de elektrische rolstoelen heb je stoelen voor dagelijks gebruik en sportrolstoelen. De motor en batterij van je elektrische rolstoel voor dagelijks gebruik zijn niet geschikt om intensief te sporten.
Daarom wordt een elektrische sportrolstoel gebruikt in sporten zoals powerchair hockey of powerchair voetbal, met onder andere een krachtigere motor en batterij dan de rolstoel voor dagelijks gebruik en meer bescherming om schade te beperken.
Soorten sportrolstoelen
Slagsporten (vb. tennis- en badmintonrolstoel)
Bij slagsporten ligt de nadruk op snelheid en wendbaarheid. Daarnaast is het ook belangrijk dat de sporter niet kan achterovervallen bij het uitvoeren van een bovenhandse slag.
- Grote wielen:
- Grote scheefstand om de stoel snel en wendbaar te maken.
- Anti-tipwiel:
- Anti-tipwiel om niet achterover te vallen.
- Fixatie:
- De sporter wordt extra vastgezet door middel van straps en onderbeenfixatie op basis van per soonlijke voorkeur.
Teamsporten (bv. rolstoelbasketbal en rolstoelrugby)
Bij teamsporten is het belangrijk dat de stoel wel wendbaar, maar niet te breed is om makkelijk te kunnen manoeuvreren tussen de tegenstanders. Daarnaast speelt veiligheid ook een belangrijke rol.
Hoewel rolstoelbasketbal geen contactsport is, is contact onvermijdelijk. Om de voeten te beschermen wordt daaarom een beschermbar vooraan de stoel voorzien.
Rolstoelrugby is een invasieve contactsport. Om de sporters en de rolstoel te beschermen, worden daarom extra veiligheidsmaatregelen genomen, zoals extra sterke bumpers, en bescherming van de wielen en/of de spaken.
- Grote wielen:
- Kleinere scheefstand: compromis tussen wendbaarheid en een niet te brede stoel om tussen andere spelers te kunnen manoeuvreren.
- Anti-tipwiel:
- Anti-tipwiel mag niet verder uitsteken dan achterste punt van de grote wielen.
- Beschermbar:
- Beschermbar voor extra veiligheid.
Wheeler
Dit is een specifieke rolstoel die gebruikt wordt voor atletiek. Deze stoel moet in hoofdzaak snel zijn. Een goede pushtechniek en zitpositie zijn hier van groot belang.
- Wielbasis en voorwiel
- De configuratie van deze stoel is volledig afgestemd op snelheid en stabiliteit, met daarom onder andere een lange wielbasis en groter voorwiel.
Multisportstoelen
Deze stoelen zijn handig wanneer je nog niet weet welke sport je wil beoefenen, of als je meerdere sporten op recreatief niveau wil aanbieden of beoefenen. Ze zijn niet gespecialiseerd in één sport, en zullen dan ook geen optimale prestaties toelaten door de vele compromissen. Deze stoelen zijn dus goed om sporten te proberen of voor initiaties, maar niet voor sportbeoefening op niveau.
Wheels & Blades
Proeven van G-atletiek? Of eerder vragen over het materiaal, afstelling en positionering? Bij Wheels & Blades ben je aan het juiste adres.
Ontdek alles over Wheels & Blades
Aangepaste fietsen
Handbikes, ligfietsen, driewielers en tandems vallen niet meer onder de categorie rolstoelen, maar zijn vormen van aangepaste fietsen. Meer informatie over aangepaste fietsen, en waar je deze kan huren en ontlenen vind je op gfietst.be.